Er liggen interessante mogelijkheden voor de noordelijke provincies om de randen van de Waddenzee een economische impuls te geven en tegelijkertijd aan te haken op natuurontwikkeling en duurzaam toerisme. Dat is de stellige overtuiging van Bob Verburg, voormalig gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en voorzitter van Stichting Zilte Zones, die zich hard maakt voor mariene aquacultuur in Noord-Nederland.
Volgens Verburg staan alle signalen op groen om constructief door te pakken op de ontwikkeling van innovatieve aquacultuur in Groningen, Friesland en Noord-Holland. ‘In het nieuwe coalitieakkoord 2026-2030 staat letterlijk: innovatieve aquacultuur en nieuwe vormen van schaal-, schelp- en zeewierkweek bieden extra kansen voor een duurzame visserijsector. Dat is voor het eerst dat deze sector specifiek wordt benoemd. Voor Groningen en Friesland, die te maken hebben met toenemende verzilting van de kustregio’s, biedt dit interessante mogelijkheden. En ook voor de Waddeneilanden, vooral voor Texel dat al ervaring heeft met schelpdierkweek op land.’
Landgebaseerde kokkelkweek
Zilte Zones zet zich als onafhankelijke stichting al ruim tien jaar in voor de ontwikkeling van zilte teelten in verzilte binnen- en tussendijkse gebieden. En met succes. Uit het meest recente onderzoek van Wageningen Marine Research(onderdeel van Wageningen University) op de proeflocatie op Texel, kwam naar voren dat onder voorwaarden landgebaseerde kokkelkweek een rendabel alternatief kan worden voor landbouw in verzilte kustgebieden. Verburg: ‘De nieuwe regering ziet nu ook de kansen die deze innovatieve sector biedt. Kustpolders langs de Waddenzee bieden mogelijkheden om aquacultuur te concentreren buiten het beschermde gebied, terwijl de ecologische relatie met het wad behouden blijft. Daarmee functioneren deze polders als een bufferzone tussen natuur en economie. Het Waddengebied vraagt om economische activiteiten die passen bij een kwetsbaar, beschermd ecosysteem. Landgebonden schelpdierkweek vormt daarin een logisch en toekomstbestendig alternatief voor druk op de Waddenzee zelf.’
Structureel kustfonds
Volgens de voorzitter van Stichting Zilte Zones is het raadzaam dat de noordelijke kustprovincies initiatieven die zich richten op innovatieve aquacultuur en schaal-, schelp- en zeewierkweek ambtelijk faciliteren en ondersteunen. ‘Het momentum is nu. Alle signalen staan op groen.’
Ook het pleidooi voor het instellen van een structureel kustfonds Waddengebied van Rijk en Regio dat Anouk Gielen, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en lid van het Dagelijks bestuur van het Waddenfonds, hield tijdens het jaarlijkse Waddendiner op 10 februari, past daar in, zo stelt Verburg. ‘Zij merkte terecht op dat het Waddengebied groter is dan alleen de eilanden. Ook het vasteland langs de Waddenzee valt hieronder. En juist hier speelt verzilting een grote rol.’ Gielen sprak zich uit voor samenwerking om de eilanden en de Waddenkust leefbaar te houden, de natuur te beschermen en de economie te versterken.
Tijdens het jaarlijkse Waddendebat in de Tweede Kamer op 12 februari kwam de roep om samenwerking terug. Kamerlid Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66) refereerde in een reactie op het debat aan de boodschap van Anouk Gielen en de noodzaak om nu door te pakken: ‘Het is duidelijk dat investeren in het Waddengebied niet alleen nodig is voor vogels, getijden en landschap, maar ook voor de mensen die er wonen, werken en ondernemen.’
Ambitie
Stichting Zilte Zones werkt in verschillende projecten nauw samen met vissers – en andere ondernemers die zich op verschillende manieren bezighouden met mariene aquacultuur -, natuurorganisaties, overheden en kennisinstellingen. De kracht van de stichting ligt in de verbinding: praktijkervaring wordt gebundeld met wetenschappelijk onderzoek en waar mogelijk ingezet om ander onderzoek verder te brengen.
Verburg: ‘Aquacultuur biedt Noord-Nederland interessante kansen. Alle signalen staan op groen om door te pakken.’
De organisatie wil een verbindende rol spelen in de ontwikkeling en uitrol van innovatieve aquacultuur en schelpdierkweek op land in de noordelijke provincies. Verburg: ‘In Zeeland is deze bedrijfstak goed ontwikkeld, maar in Noord-Nederland is nog veel werk te verzetten, terwijl er absoluut kansen liggen. Voor Noord-Nederland kan landgebonden schelpdierkweek uitgroeien tot een regionaal verdienmodel dat past bij natuurdoelen, waterkwaliteit en de transitie van de visserijsector. We beschikken over ruimte, waterkennis en praktijkervaring op Texel om een voortrekkersrol te vervullen in innovatieve aquacultuur. Zonder extra druk op de Waddenzee.’
Verburg wijst verder op het Bestuurlijk Overleg Waddengebied, waarin de Waddenprovincies zijn vertegenwoordigd. ‘Hier worden de prioriteiten bepaald en vindt de afstemming plaats over het Beleidskader Natuur Waddenzee. Dit is een goed moment om vanuit de provincies input te leveren voor het beleidskader en te ondersteunen bij bestuurlijke besluitvorming.’
Stichting Zilte Zones wil pilots en opschalingsprojecten faciliteren, kennis vergaren en delen via een nieuw te realiseren kenniscentrum, dat is verbonden met de universiteiten en hogescholen in Noord-Nederland. ‘In Polder Wassenaar op Texel hebben wij bovendien een schat aan praktijkkennis opgedaan die we graag delen. Het moet een gezamenlijke missie worden van de noordelijke provincies om innovatieve aquacultuur op de kaart te zetten. Nederland is de komende vier jaar voorzitter van de trilaterale samenwerking rond het Werelderfgoed Waddenzee. Laten we een goede invulling geven aan ons voorzitterschap.’
Wil je meer weten over ons werk? neem gerust contact op met projectcoördinator Jord Kuiken, tel. 06-41295270 of e-mail je vragen naar jord@ziltezones.com.
.
