13 maart 2026
Er liggen interessante mogelijkheden voor de noordelijke provincies om de randen van de Waddenzee een economische impuls te geven en tegelijkertijd aan te haken op natuurontwikkeling en duurzaam toerisme. Dat is de stellige overtuiging van Bob Verburg, voormalig gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en voorzitter van Stichting Zilte Zones, die zich hard maakt voor mariene aquacultuur in Noord-Nederland.
Volgens Verburg staan alle signalen op groen om constructief door te pakken op de ontwikkeling van innovatieve aquacultuur in Groningen, Friesland en Noord-Holland. ‘In het nieuwe coalitieakkoord 2026-2030 staat letterlijk: innovatieve aquacultuur en nieuwe vormen van schaal-, schelp- en zeewierkweek bieden extra kansen voor een duurzame visserijsector. Dat is voor het eerst dat deze sector specifiek wordt benoemd. Voor Groningen en Friesland, die te maken hebben met toenemende verzilting van de kustregio’s, biedt dit interessante mogelijkheden. En ook voor de Waddeneilanden, vooral voor Texel dat al ervaring heeft met schelpdierkweek op land.’
Landgebaseerde kokkelkweek
Zilte Zones zet zich als onafhankelijke stichting al ruim tien jaar in voor de ontwikkeling van zilte teelten in verzilte binnen- en tussendijkse gebieden. En met succes. Uit het meest recente onderzoek van Wageningen Marine Research(onderdeel van Wageningen University) op de proeflocatie op Texel, kwam naar voren dat onder voorwaarden landgebaseerde kokkelkweek een rendabel alternatief kan worden voor landbouw in verzilte kustgebieden. Verburg: ‘De nieuwe regering ziet nu ook de kansen die deze innovatieve sector biedt. Kustpolders langs de Waddenzee bieden mogelijkheden om aquacultuur te concentreren buiten het beschermde gebied, terwijl de ecologische relatie met het wad behouden blijft. Daarmee functioneren deze polders als een bufferzone tussen natuur en economie. Het Waddengebied vraagt om economische activiteiten die passen bij een kwetsbaar, beschermd ecosysteem. Landgebonden schelpdierkweek vormt daarin een logisch en toekomstbestendig alternatief voor druk op de Waddenzee zelf.’
Structureel kustfonds
Volgens de voorzitter van Stichting Zilte Zones is het raadzaam dat de noordelijke kustprovincies initiatieven die zich richten op innovatieve aquacultuur en schaal-, schelp- en zeewierkweek ambtelijk faciliteren en ondersteunen. ‘Het momentum is nu. Alle signalen staan op groen.’
Ook het pleidooi voor het instellen van een structureel kustfonds Waddengebied van Rijk en Regio dat Anouk Gielen, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en lid van het Dagelijks bestuur van het Waddenfonds, hield tijdens het jaarlijkse Waddendiner op 10 februari, past daar in, zo stelt Verburg. ‘Zij merkte terecht op dat het Waddengebied groter is dan alleen de eilanden. Ook het vasteland langs de Waddenzee valt hieronder. En juist hier speelt verzilting een grote rol.’ Gielen sprak zich uit voor samenwerking om de eilanden en de Waddenkust leefbaar te houden, de natuur te beschermen en de economie te versterken.
Tijdens het jaarlijkse Waddendebat in de Tweede Kamer op 12 februari kwam de roep om samenwerking terug. Kamerlid Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66) refereerde in een reactie op het debat aan de boodschap van Anouk Gielen en de noodzaak om nu door te pakken: ‘Het is duidelijk dat investeren in het Waddengebied niet alleen nodig is voor vogels, getijden en landschap, maar ook voor de mensen die er wonen, werken en ondernemen.’
Ambitie
Stichting Zilte Zones werkt in verschillende projecten nauw samen met vissers – en andere ondernemers die zich op verschillende manieren bezighouden met mariene aquacultuur -, natuurorganisaties, overheden en kennisinstellingen. De kracht van de stichting ligt in de verbinding: praktijkervaring wordt gebundeld met wetenschappelijk onderzoek en waar mogelijk ingezet om ander onderzoek verder te brengen.
Verburg: ‘Aquacultuur biedt Noord-Nederland interessante kansen. Alle signalen staan op groen om door te pakken.’
De organisatie wil een verbindende rol spelen in de ontwikkeling en uitrol van innovatieve aquacultuur en schelpdierkweek op land in de noordelijke provincies. Verburg: ‘In Zeeland is deze bedrijfstak goed ontwikkeld, maar in Noord-Nederland is nog veel werk te verzetten, terwijl er absoluut kansen liggen. Voor Noord-Nederland kan landgebonden schelpdierkweek uitgroeien tot een regionaal verdienmodel dat past bij natuurdoelen, waterkwaliteit en de transitie van de visserijsector. We beschikken over ruimte, waterkennis en praktijkervaring op Texel om een voortrekkersrol te vervullen in innovatieve aquacultuur. Zonder extra druk op de Waddenzee.’
Verburg wijst verder op het Bestuurlijk Overleg Waddengebied, waarin de Waddenprovincies zijn vertegenwoordigd. ‘Hier worden de prioriteiten bepaald en vindt de afstemming plaats over het Beleidskader Natuur Waddenzee. Dit is een goed moment om vanuit de provincies input te leveren voor het beleidskader en te ondersteunen bij bestuurlijke besluitvorming.’
Stichting Zilte Zones wil pilots en opschalingsprojecten faciliteren, kennis vergaren en delen via een nieuw te realiseren kenniscentrum, dat is verbonden met de universiteiten en hogescholen in Noord-Nederland. ‘In Polder Wassenaar op Texel hebben wij bovendien een schat aan praktijkkennis opgedaan die we graag delen. Het moet een gezamenlijke missie worden van de noordelijke provincies om innovatieve aquacultuur op de kaart te zetten. Nederland is de komende vier jaar voorzitter van de trilaterale samenwerking rond het Werelderfgoed Waddenzee. Laten we een goede invulling geven aan ons voorzitterschap.’
Wil je meer weten over ons werk? neem gerust contact op met projectcoördinator Jord Kuiken, tel. 06-41295270 of e-mail je vragen naar jord@ziltezones.com.
.
12 januari 2026
De Waddenacademie besteedt op haar website aandacht aan het onderzoek naar de teelt van kokkels op verzilte grond. Dat vond de afgelopen jaren plaats in het veldlaboratorium van Stichting Zilte Zones in Polder Wassenaar op Texel. Auteur Wouter Hoving van de Waddenacademie sprak met Enzo Kingma van het onderzoeksteam van Wageningen Marine Research over de kansen om succesvol kokkels te kweken op verzilte kustgronden. Kingma’s conclusie is dat kokkelkweek in potentie rendabel te maken is. Onder de voorwaarde dat er nog wel wat zaken verbeterd moeten worden. Zoals een oplossing voor het arbeidsintensieve harken van zeewier uit de kokkelbedden. Lees hier het hele artikel.
Het veldlaboratorium in Polder Wassenaar wordt dit jaar ontmanteld en het gebied van eigenaar Staatsbosbeheer wordt weer ingericht als natuurgebied. Zilte Zones richt zich op de zoektocht naar een nieuwe onderzoekslocatie in Noord-Nederland, waar ook ruimte is om de productie op te schalen.
9 november 2025
Met verdere optimalisatie kan landgebaseerde kokkelkweek een klimaatbestendig en rendabel alternatief worden voor landbouw in verzilte kustgebieden. Daarnaast kan de kokkelkweek bijdragen aan het verminderen van de druk op wilde schelpdierbestanden en aan het vergroten van voedselzekerheid in een veranderend klimaat. Dat is de belangrijkste conclusie uit de studie die in 2023 werd uitgevoerd in het veldlaboratorium van Stichting Zilte Zones in Polder Wassenaar op Texel. De resultaten werden recent gepubliceerd.
Onderzoekers van Wageningen Marine Research kweekten in het Texelse veldlab kokkels uit de Waddenzee met verschillende waterverversingsregimes (50, 250, 450 en 600 kubieke meter per getij). De resultaten tonen aan dat hogere waterverversing tijdens de voorjaarsalgenbloei de groei bevordert, doordat meer fytoplankton werd aangevoerd.
Na de bloei bleken lagere verversingssnelheden juist gunstig voor het fytoplankton, maar leidde dit niet tot extra kokkelgroei. De grootste schelpengroei vond plaats tussen april en juni, met een gemiddelde toename van +7 millimeter.
De conditie-index, de graadmeter voor de vleesinhoud van de kokkels, piekte in mei bij hoge verversing en daalde weer na de voortplanting. In de raceways waar de verversingssnelheden vanaf het begin al lager waren, was de conditie van de kokkels direct al lager, waarschijnlijk door voedseltekort.
Overleving belangrijkste beperkende factor
De onderzoekers concludeerden dat overleving de beperkende factor is; gemiddeld was de overleving met zo’n 21 procent laag. In een van de raceways was sprake van massale kokkelsterfte, de overige bassins leverden economische opbrengsten die vergelijkbaar zijn met winsten uit traditionele landbouwgewassen in onze regio. En dus is er zeker economische potentie aanwezig, aldus het onderzoeksteam.
Met beter uitgangsmateriaal, optimalisatie van het zaaitijdstip en het terugbrengen van de stress bij de kokkels tijdens het transporten, is veel winst te behalen. Deze factoren zijn cruciaal voor economisch interessante opbrengsten en zorgen voor een duurzaam perspectief voor landgebaseerde kokkelkweek.
Shell yeah! Cockle farming as alternative land use in salinized coastal lowlands − A case study on Texel, The Netherlands
E.M. Kingma, M.C. Keur, S.T. Glorius, J.R. Graal, M.E.B. van Puijenbroek, R.W. Nauta
8 oktober 2025
Een grote delegatie van Stichting Zilte Zones bracht onlangs een letterlijk stormachtig bezoek aan Dubbele Dijk nabij het Groningse Bierum. Dit ontwikkelingsgebied, dat in 2019 is aangelegd als een proefproject voor alternatieve kustverdediging, biedt in het noordelijk deel – zo’n 27 hectare – kansen voor zilte landbouw en mariene aquacultuur, tussen de zeedijk en de extra dijk erachter. Het zuidelijk deel (zo’n 10 hectare) van het ontwikkelingsgebied, wordt ingericht voor slibinvang en natuurontwikkeling.
De delegatie van Stichting Zilte Zones werd rondgeleid door het gebied door leden van het projectteam.
Onze stichting zoekt naar nieuwe locaties voor de doorontwikkeling en opschaling van kokkelteelt. Hiervoor hebben we in Polder Wassenaar op Texel de afgelopen tien jaar al succesvolle proeven uitgevoerd. Nu dit gebied door Staatsbosbeheer weer als natuurgebied wordt ingericht, moeten we onze horizon verbreden.
Dubbele Dijk is een van de potentiële locaties, waar we mogelijk verder kunnen met het realiseren van onze ambities. We werden gastvrij ontvangen door het projectteam van Dubbele Dijk en rondgeleid door het gebied, dat straks via een getijdenduiker van zeewater wordt voorzien. Potentie is er zeker. Nu gaan we verder onderzoeken hoe kansrijk we daar zouden kunnen opereren. Wordt vervolgd.
31 maart 2025
Elk jaar komen politici en beleidsmakers uit de drie noordelijke provincies en Den Haag samen om te praten over de toekomst van het Waddengebied. Dit overleg gaat vooraf aan het commissiedebat Wadden van de Tweede Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat. De actuele ontwikkelingen rondom het Waddengebied worden hier besproken. Voorafgaand aan dit overleg is het Waddendiner, met in 2025 als thema ‘De schatten van het wad’. Stichting Zilte Zones werd hier vertegenwoordigd door bestuurslid Barbara Holierhoek en Jaap Broodman van de Raad van Advies. Zij schetsten de kansen voor mariene aquacultuur als alternatief voor (bodemberoerende) visserij en benutting van door verzilting bedreigde landbouwgronden aan de randen van de Waddenzee. Holierhoek gaf aan dat de stichting zoekt naar een nieuwe locatie voor onderzoek en opschaling, maar dat de kosten voor aansluiting op de Waddenzee hoog zijn. Meekoppelkansen in bijvoorbeeld natuur(herstel)herstelprojecten zouden een uitkomst kunnen bieden. Niet alleen vanuit het oogpunt van de zilte aquacultuur, maar ook met betrekking tot kustverdediging, natuurontwikkeling en leefbaarheid in de kustzone zijn dergelijke gecombineerde projecten van groot belang, zo betoogden Holierhoek en Broodman.
