In Polder Wassenaar wordt met groot materieel gewerkt aan de inrichting van het gebied als nieuw kwelderlandschap. De kreek die het hart van het nieuwe natuurgebied vormt, ligt er inmiddels en langs een deel van de dijk aan de zuidkant zijn damwanden geplaatst. Binnenkort wordt hier een duiker onder de dijk aangebracht. Daarmee krijgt Polder Wassenaar een open verbinding met de Waddenzee en kan het getij zijn natuurlijke werking krijgen.
De werkzaamheden, in opdracht van Stichting Zilte Zones, vormen de volgende belangrijke stap in de natuurontwikkeling die in juni van dit jaar officieel van start ging. De afgelopen maanden zijn de zeventien raceways en bijbehorende voorzieningen verwijderd. Die hebben ruim tien jaar dienstgedaan als buitenlaboratorium voor onderzoek naar mariene aquacultuur. Nu wordt de polder daadwerkelijk teruggegeven aan de natuur.
Artist impression van hoe de kreek kan worden.
Van onderzoekslocatie naar dynamisch natuurgebied
Met de aanleg van de kreek en de verbinding met de Waddenzee ontstaat ruimte voor een bijzonder landschap waarin zout en zoet water elkaar ontmoeten. Onder invloed van eb en vloed zal het gebied zich de komende jaren verder ontwikkelen tot een mozaïek van kreken, zilte graslanden en kweldervegetaties. De natuurlijke processen van overstroming, erosie en sedimentatie krijgen daarbij zoveel mogelijk de ruimte. Dat moet leiden tot een aantrekkelijk leef- en foerageergebied voor onder meer kustvogels en andere soorten die afhankelijk zijn van de overgang tussen land en zee.
Doorsnede van Polder Wassenaar. Onderin de plek waar de duiker komt en een open verbinding met de Waddenzee ontstaat.
Stichting Zilte Zones heeft de afgelopen jaren samen met terreineigenaar Staatsbosbeheer en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier toegewerkt naar deze eindinrichting. De natuurschets voor het gebied kwam tot stand met inbreng van onder meer natuurorganisaties en omwonenden.“Wat jarenlang een plek was voor onderzoek naar de mogelijkheden van mariene aquacultuur, verandert nu in een gebied waarin de natuur zelf aan het roer komt te staan,” aldus Thomas van der Es, boswachter ecologie van Staatsbosbeheer op Texel. “Met het terugbrengen van de getijdenwerking krijgt Polder Wassenaar de kans zich te ontwikkelen tot een bijzonder overgangsgebied tussen land en zee.”
Het werk wordt nauwlettend gevolgd door de betrokken instanties en ecologisch begeleid door adviesbureau Noordkop Groen. De aanleg van de duiker staat gepland voor begin oktober. Aansluitend wordt het grondwerk in de polder afgerond. De hevelinstallatie, die tot nu toe voor de aanvoer van zout water in de polder zorgde, wordt samen met de betonputten half oktober ontmanteld. Ook de verbindingsbuis met de Waddenzee onder de dijk wordt verwijderd. Eind oktober wordt de bouwkuip verwijderd en de definitieve damwanden geplaatst en kan het zeewater de polder instromen. Het droge weer van de afgelopen tijd heeft ervoor gezorgd dat de werkzaamheden voortvarend kunnen worden uitgevoerd. Aannemer Van der Meer loopt zelfs iets voor op de planning.
De damwanden werden in september geplaatst, voorafgaand aan de duiker die de verbinding tussen de polder en de Waddenzee tot stand brengt.
Bijzondere combinatie van natuur en innovatie
De natuurontwikkeling markeert tegelijkertijd het einde van de periode waarin Polder Wassenaar dienstdeed als proef- en onderzoekslocatie voor mariene aquacultuur. Stichting Zilte Zones heeft hier de afgelopen tien jaar, samen met onderzoeksinstellingen en partners uit het bedrijfsleven, praktijkonderzoek mogelijk gemaakt naar onder meer kokkels, garnalen, zeewier en zeegras. Vooral het onderzoek naar kokkelteelt heeft belangrijke kennis opgeleverd over de mogelijkheden om verzilte landbouwgrond productief te benutten. Onderzoekers van Wageningen Marine Research concludeerden begin dit jaar dat kokkelteelt op verzilte kustgrond in potentie rendabel kan zijn, maar dat nog verschillende praktische en economische vraagstukken moeten worden opgelost.
Het onderzoek in Polder Wassenaar past daarmee in een bredere zoektocht naar alternatieven voor landbouw op gronden die door verzilting steeds minder geschikt worden voor traditionele teelten.
In de afgelopen tien jaar werd belangrijke informatie verkregen uit de onderzoeken in Polder Wassenaar naar kokkelteelt en kringkweeklopen met kokkels, garnalen en zeewier.
Laatste project van Stichting Zilte Zones op deze locatie
Voor Stichting Zilte Zones is de natuurontwikkeling het laatste project in Polder Wassenaar. Daarmee komt een bijzonder hoofdstuk ten einde. De stichting heeft de afgelopen jaren een belangrijke rol gespeeld als facilitator en aanjager van onderzoek naar mariene aquacultuur in Noord-Nederland.
De organisatie is inmiddels actief op zoek naar een nieuwe locatie waar onderzoek, experimenten en uiteindelijk ook opschaling van mariene aquacultuur kunnen worden voortgezet. De kennis die in Polder Wassenaar is opgedaan, vormt een belangrijke basis voor die volgende stap. Daarbij ligt de nadruk met name op de verdere ontwikkeling van tussendijkse kokkelteelt.
Polder Wassenaar in 2016, voor aanvang van het zilte onderzoeksproject.
“We zijn trots op wat er in Polder Wassenaar is bereikt,” zegt voorzitter Bob Verburg van Stichting Zilte Zones. “Tien jaar geleden zijn we hier begonnen met de vraag of je in een overgangsgebied tussen land en zee op een duurzame manier voedsel kunt produceren. We hebben veel kennis opgedaan en partijen bij elkaar gebracht. Nu is het moment aangebroken om deze plek terug te geven aan de natuur én tegelijkertijd de opgedane kennis mee te nemen naar een volgende locatie.
Volgens Verburg is de behoefte aan die kennis alleen maar groter geworden. “Verzilting van landbouwgronden is geen toekomstscenario meer, maar een ontwikkeling waar we rekening mee moeten houden. Wij willen blijven bijdragen aan oplossingen waarbij natuurontwikkeling, voedselproductie en economische ontwikkeling elkaar kunnen versterken.”
Hoewel de stichting nu tijdelijk zonder onderzoekslocatie zit, gaat het werk gewoon door: de bestuursleden blijven actief met het delen van kennis over mariene aquacultuur, verbindingen leggen en kansen creëren voor nieuw onderzoek.
De natuurontwikkeling wordt mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en het Waddenfonds. De natuurschets is ontwikkeld door Bureau Smartland. Het Waddenfonds ondersteunde eerder het project waarin Polder Wassenaar werd ontwikkeld als testlocatie voor mariene aquacultuur, met als doel kennis op te doen die elders in het Waddengebied kan worden toegepast.
Wil je meer weten over ons werk? neem gerust contact op met projectcoördinator Jord Kuiken, tel. 06-41295270 of e-mail je vragen naar jord@ziltezones.com.
.
