14 september 2026
In Polder Wassenaar wordt met groot materieel gewerkt aan de inrichting van het gebied als nieuw kwelderlandschap. De kreek die het hart van het nieuwe natuurgebied vormt, ligt er inmiddels en langs een deel van de dijk aan de zuidkant zijn damwanden geplaatst. Binnenkort wordt hier een duiker onder de dijk aangebracht. Daarmee krijgt Polder Wassenaar een open verbinding met de Waddenzee en kan het getij zijn natuurlijke werking krijgen.
De werkzaamheden, in opdracht van Stichting Zilte Zones, vormen de volgende belangrijke stap in de natuurontwikkeling die in juni van dit jaar officieel van start ging. De afgelopen maanden zijn de zeventien raceways en bijbehorende voorzieningen verwijderd. Die hebben ruim tien jaar dienstgedaan als buitenlaboratorium voor onderzoek naar mariene aquacultuur. Nu wordt de polder daadwerkelijk teruggegeven aan de natuur.
Artist impression van hoe de kreek kan worden.
Van onderzoekslocatie naar dynamisch natuurgebied
Met de aanleg van de kreek en de verbinding met de Waddenzee ontstaat ruimte voor een bijzonder landschap waarin zout en zoet water elkaar ontmoeten. Onder invloed van eb en vloed zal het gebied zich de komende jaren verder ontwikkelen tot een mozaïek van kreken, zilte graslanden en kweldervegetaties. De natuurlijke processen van overstroming, erosie en sedimentatie krijgen daarbij zoveel mogelijk de ruimte. Dat moet leiden tot een aantrekkelijk leef- en foerageergebied voor onder meer kustvogels en andere soorten die afhankelijk zijn van de overgang tussen land en zee.
Doorsnede van Polder Wassenaar. Onderin de plek waar de duiker komt en een open verbinding met de Waddenzee ontstaat.
Stichting Zilte Zones heeft de afgelopen jaren samen met terreineigenaar Staatsbosbeheer en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier toegewerkt naar deze eindinrichting. De natuurschets voor het gebied kwam tot stand met inbreng van onder meer natuurorganisaties en omwonenden.“Wat jarenlang een plek was voor onderzoek naar de mogelijkheden van mariene aquacultuur, verandert nu in een gebied waarin de natuur zelf aan het roer komt te staan,” aldus Thomas van der Es, boswachter ecologie van Staatsbosbeheer op Texel. “Met het terugbrengen van de getijdenwerking krijgt Polder Wassenaar de kans zich te ontwikkelen tot een bijzonder overgangsgebied tussen land en zee.”
Het werk wordt nauwlettend gevolgd door de betrokken instanties en ecologisch begeleid door adviesbureau Noordkop Groen. De aanleg van de duiker staat gepland voor begin oktober. Aansluitend wordt het grondwerk in de polder afgerond. De hevelinstallatie, die tot nu toe voor de aanvoer van zout water in de polder zorgde, wordt samen met de betonputten half oktober ontmanteld. Ook de verbindingsbuis met de Waddenzee onder de dijk wordt verwijderd. Eind oktober wordt de bouwkuip verwijderd en de definitieve damwanden geplaatst en kan het zeewater de polder instromen. Het droge weer van de afgelopen tijd heeft ervoor gezorgd dat de werkzaamheden voortvarend kunnen worden uitgevoerd. Aannemer Van der Meer loopt zelfs iets voor op de planning.
De damwanden werden in september geplaatst, voorafgaand aan de duiker die de verbinding tussen de polder en de Waddenzee tot stand brengt.
Bijzondere combinatie van natuur en innovatie
De natuurontwikkeling markeert tegelijkertijd het einde van de periode waarin Polder Wassenaar dienstdeed als proef- en onderzoekslocatie voor mariene aquacultuur. Stichting Zilte Zones heeft hier de afgelopen tien jaar, samen met onderzoeksinstellingen en partners uit het bedrijfsleven, praktijkonderzoek mogelijk gemaakt naar onder meer kokkels, garnalen, zeewier en zeegras. Vooral het onderzoek naar kokkelteelt heeft belangrijke kennis opgeleverd over de mogelijkheden om verzilte landbouwgrond productief te benutten. Onderzoekers van Wageningen Marine Research concludeerden begin dit jaar dat kokkelteelt op verzilte kustgrond in potentie rendabel kan zijn, maar dat nog verschillende praktische en economische vraagstukken moeten worden opgelost.
Het onderzoek in Polder Wassenaar past daarmee in een bredere zoektocht naar alternatieven voor landbouw op gronden die door verzilting steeds minder geschikt worden voor traditionele teelten.
In de afgelopen tien jaar werd belangrijke informatie verkregen uit de onderzoeken in Polder Wassenaar naar kokkelteelt en kringkweeklopen met kokkels, garnalen en zeewier.
Laatste project van Stichting Zilte Zones op deze locatie
Voor Stichting Zilte Zones is de natuurontwikkeling het laatste project in Polder Wassenaar. Daarmee komt een bijzonder hoofdstuk ten einde. De stichting heeft de afgelopen jaren een belangrijke rol gespeeld als facilitator en aanjager van onderzoek naar mariene aquacultuur in Noord-Nederland.
De organisatie is inmiddels actief op zoek naar een nieuwe locatie waar onderzoek, experimenten en uiteindelijk ook opschaling van mariene aquacultuur kunnen worden voortgezet. De kennis die in Polder Wassenaar is opgedaan, vormt een belangrijke basis voor die volgende stap. Daarbij ligt de nadruk met name op de verdere ontwikkeling van tussendijkse kokkelteelt.
Polder Wassenaar in 2016, voor aanvang van het zilte onderzoeksproject.
“We zijn trots op wat er in Polder Wassenaar is bereikt,” zegt voorzitter Bob Verburg van Stichting Zilte Zones. “Tien jaar geleden zijn we hier begonnen met de vraag of je in een overgangsgebied tussen land en zee op een duurzame manier voedsel kunt produceren. We hebben veel kennis opgedaan en partijen bij elkaar gebracht. Nu is het moment aangebroken om deze plek terug te geven aan de natuur én tegelijkertijd de opgedane kennis mee te nemen naar een volgende locatie.
Volgens Verburg is de behoefte aan die kennis alleen maar groter geworden. “Verzilting van landbouwgronden is geen toekomstscenario meer, maar een ontwikkeling waar we rekening mee moeten houden. Wij willen blijven bijdragen aan oplossingen waarbij natuurontwikkeling, voedselproductie en economische ontwikkeling elkaar kunnen versterken.”
Hoewel de stichting nu tijdelijk zonder onderzoekslocatie zit, gaat het werk gewoon door: de bestuursleden blijven actief met het delen van kennis over mariene aquacultuur, verbindingen leggen en kansen creëren voor nieuw onderzoek.
De natuurontwikkeling wordt mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en het Waddenfonds. De natuurschets is ontwikkeld door Bureau Smartland. Het Waddenfonds ondersteunde eerder het project waarin Polder Wassenaar werd ontwikkeld als testlocatie voor mariene aquacultuur, met als doel kennis op te doen die elders in het Waddengebied kan worden toegepast.
Wil je meer weten over ons werk? neem gerust contact op met projectcoördinator Jord Kuiken, tel. 06-41295270 of e-mail je vragen naar jord@ziltezones.com.
.
18 juni 2026
In Polder Wassenaar is deze week gestart met de eerste werkzaamheden voor de ontwikkeling van een nieuw kweldergebied. In opdracht van Stichting Zilte Zones worden de raceways verwijderd die de afgelopen tien jaar zijn gebruikt voor onderzoek naar mariene aquacultuur. De werkzaamheden vinden plaats in overleg met terreineigenaar Staatsbosbeheer.
Met het beëindigen van het onderzoeksproject krijgt de polder een nieuwe inrichting. Het gebied wordt omgevormd tot een natuurlijk kwelderlandschap met een open verbinding naar de Waddenzee. Daardoor ontstaat een waardevol leefgebied voor planten, vogels en andere dieren die afhankelijk zijn van de overgang tussen land en zee.
Volgens Thomas van der Es, boswachter ecologie bij Staatsbosbeheer, wordt het een internationaal gezien uniek overgangsgebied tussen zout en zoet, met bijzondere vegetaties en de ontwikkeling van zilte overstromingsgraslanden en kwelders. In de heringerichte polder krijg de natuur zoveel mogelijk de ruimte om het gebied verder vorm te geven.
Aannemingsbedrijf Van der Meer uit Winkel is begonnen met het verwijderen van de zeventien houten frames rond de voormalige kweekwaterlopen. De werkzaamheden worden begeleid door een ecoloog om verstoring van broedende vogels te voorkomen. Dagelijks wordt vooraf gecheckt of er geen nesten aanwezig zijn. Na het broedseizoen volgt de verdere herinrichting van het gebied en de aanleg van een duiker voor de verbinding met de Waddenzee.
Een deel van Polder Wassenaar fungeerde de afgelopen tien jaar als proeflocatie voor mariene aquacultuur. Hier werd onderzoek gedaan naar de teelt van onder meer zeewier, zeegras, garnalen en kokkels. Volgens Wageningen Marine Research biedt vooral kokkelteelt perspectief als klimaatbestendig alternatief voor landbouw in verziltende kustgebieden.
Nu het buitenlaboratorium wordt ontmanteld, zoekt Stichting Zilte Zones naar een nieuwe locatie in Noord-Nederland voor opschaling en vervolgonderzoek van de kokkelteelt. De stichting voert gesprekken met onder meer Dubbele Dijk in Groningen en verkent daarnaast mogelijkheden op Texel en in Friesland.
Voorzitter Bob Verburg ziet volop kansen voor de toekomst. “Het Waddengebied krijgt steeds meer te maken met verzilting. Juist daarin liggen mogelijkheden om natuurontwikkeling te combineren met duurzame voedselproductie en economische ontwikkeling.” Hoewel de stichting momenteel geen vaste productie- en onderzoekslocatie heeft, gaan de activiteiten onverminderd door. Verburg: “We blijven partijen verbinden en kennis over mariene aquacultuur delen. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden voor een kennis- en educatiecentrum op Texel, gericht op innovatieve vormen van mariene aquacultuur en visserij in Noord-Nederland.”
Het natuurontwikkelingsproject wordt mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en het Waddenfonds.
Wil je meer weten over ons werk? neem gerust contact op met projectcoördinator Jord Kuiken, tel. 06-41295270 of e-mail je vragen naar jord@ziltezones.com.
.
13 maart 2026
Er liggen interessante mogelijkheden voor de noordelijke provincies om de randen van de Waddenzee een economische impuls te geven en tegelijkertijd aan te haken op natuurontwikkeling en duurzaam toerisme. Dat is de stellige overtuiging van Bob Verburg, voormalig gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en voorzitter van Stichting Zilte Zones, die zich hard maakt voor mariene aquacultuur in Noord-Nederland.
Volgens Verburg staan alle signalen op groen om constructief door te pakken op de ontwikkeling van innovatieve aquacultuur in Groningen, Friesland en Noord-Holland. ‘In het nieuwe coalitieakkoord 2026-2030 staat letterlijk: innovatieve aquacultuur en nieuwe vormen van schaal-, schelp- en zeewierkweek bieden extra kansen voor een duurzame visserijsector. Dat is voor het eerst dat deze sector specifiek wordt benoemd. Voor Groningen en Friesland, die te maken hebben met toenemende verzilting van de kustregio’s, biedt dit interessante mogelijkheden. En ook voor de Waddeneilanden, vooral voor Texel dat al ervaring heeft met schelpdierkweek op land.’
Landgebaseerde kokkelkweek
Zilte Zones zet zich als onafhankelijke stichting al ruim tien jaar in voor de ontwikkeling van zilte teelten in verzilte binnen- en tussendijkse gebieden. En met succes. Uit het meest recente onderzoek van Wageningen Marine Research(onderdeel van Wageningen University) op de proeflocatie op Texel, kwam naar voren dat onder voorwaarden landgebaseerde kokkelkweek een rendabel alternatief kan worden voor landbouw in verzilte kustgebieden. Verburg: ‘De nieuwe regering ziet nu ook de kansen die deze innovatieve sector biedt. Kustpolders langs de Waddenzee bieden mogelijkheden om aquacultuur te concentreren buiten het beschermde gebied, terwijl de ecologische relatie met het wad behouden blijft. Daarmee functioneren deze polders als een bufferzone tussen natuur en economie. Het Waddengebied vraagt om economische activiteiten die passen bij een kwetsbaar, beschermd ecosysteem. Landgebonden schelpdierkweek vormt daarin een logisch en toekomstbestendig alternatief voor druk op de Waddenzee zelf.’
Structureel kustfonds
Volgens de voorzitter van Stichting Zilte Zones is het raadzaam dat de noordelijke kustprovincies initiatieven die zich richten op innovatieve aquacultuur en schaal-, schelp- en zeewierkweek ambtelijk faciliteren en ondersteunen. ‘Het momentum is nu. Alle signalen staan op groen.’
Ook het pleidooi voor het instellen van een structureel kustfonds Waddengebied van Rijk en Regio dat Anouk Gielen, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en lid van het Dagelijks bestuur van het Waddenfonds, hield tijdens het jaarlijkse Waddendiner op 10 februari, past daar in, zo stelt Verburg. ‘Zij merkte terecht op dat het Waddengebied groter is dan alleen de eilanden. Ook het vasteland langs de Waddenzee valt hieronder. En juist hier speelt verzilting een grote rol.’ Gielen sprak zich uit voor samenwerking om de eilanden en de Waddenkust leefbaar te houden, de natuur te beschermen en de economie te versterken.
Tijdens het jaarlijkse Waddendebat in de Tweede Kamer op 12 februari kwam de roep om samenwerking terug. Kamerlid Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66) refereerde in een reactie op het debat aan de boodschap van Anouk Gielen en de noodzaak om nu door te pakken: ‘Het is duidelijk dat investeren in het Waddengebied niet alleen nodig is voor vogels, getijden en landschap, maar ook voor de mensen die er wonen, werken en ondernemen.’
Ambitie
Stichting Zilte Zones werkt in verschillende projecten nauw samen met vissers – en andere ondernemers die zich op verschillende manieren bezighouden met mariene aquacultuur -, natuurorganisaties, overheden en kennisinstellingen. De kracht van de stichting ligt in de verbinding: praktijkervaring wordt gebundeld met wetenschappelijk onderzoek en waar mogelijk ingezet om ander onderzoek verder te brengen.
Verburg: ‘Aquacultuur biedt Noord-Nederland interessante kansen. Alle signalen staan op groen om door te pakken.’
De organisatie wil een verbindende rol spelen in de ontwikkeling en uitrol van innovatieve aquacultuur en schelpdierkweek op land in de noordelijke provincies. Verburg: ‘In Zeeland is deze bedrijfstak goed ontwikkeld, maar in Noord-Nederland is nog veel werk te verzetten, terwijl er absoluut kansen liggen. Voor Noord-Nederland kan landgebonden schelpdierkweek uitgroeien tot een regionaal verdienmodel dat past bij natuurdoelen, waterkwaliteit en de transitie van de visserijsector. We beschikken over ruimte, waterkennis en praktijkervaring op Texel om een voortrekkersrol te vervullen in innovatieve aquacultuur. Zonder extra druk op de Waddenzee.’
Verburg wijst verder op het Bestuurlijk Overleg Waddengebied, waarin de Waddenprovincies zijn vertegenwoordigd. ‘Hier worden de prioriteiten bepaald en vindt de afstemming plaats over het Beleidskader Natuur Waddenzee. Dit is een goed moment om vanuit de provincies input te leveren voor het beleidskader en te ondersteunen bij bestuurlijke besluitvorming.’
Stichting Zilte Zones wil pilots en opschalingsprojecten faciliteren, kennis vergaren en delen via een nieuw te realiseren kenniscentrum, dat is verbonden met de universiteiten en hogescholen in Noord-Nederland. ‘In Polder Wassenaar op Texel hebben wij bovendien een schat aan praktijkkennis opgedaan die we graag delen. Het moet een gezamenlijke missie worden van de noordelijke provincies om innovatieve aquacultuur op de kaart te zetten. Nederland is de komende vier jaar voorzitter van de trilaterale samenwerking rond het Werelderfgoed Waddenzee. Laten we een goede invulling geven aan ons voorzitterschap.’
Wil je meer weten over ons werk? neem gerust contact op met projectcoördinator Jord Kuiken, tel. 06-41295270 of e-mail je vragen naar jord@ziltezones.com.
.
12 januari 2026
De Waddenacademie besteedt op haar website aandacht aan het onderzoek naar de teelt van kokkels op verzilte grond. Dat vond de afgelopen jaren plaats in het veldlaboratorium van Stichting Zilte Zones in Polder Wassenaar op Texel. Auteur Wouter Hoving van de Waddenacademie sprak met Enzo Kingma van het onderzoeksteam van Wageningen Marine Research over de kansen om succesvol kokkels te kweken op verzilte kustgronden. Kingma’s conclusie is dat kokkelkweek in potentie rendabel te maken is. Onder de voorwaarde dat er nog wel wat zaken verbeterd moeten worden. Zoals een oplossing voor het arbeidsintensieve harken van zeewier uit de kokkelbedden. Lees hier het hele artikel.
Het veldlaboratorium in Polder Wassenaar wordt dit jaar ontmanteld en het gebied van eigenaar Staatsbosbeheer wordt weer ingericht als natuurgebied. Zilte Zones richt zich op de zoektocht naar een nieuwe onderzoekslocatie in Noord-Nederland, waar ook ruimte is om de productie op te schalen.
9 november 2025
Met verdere optimalisatie kan landgebaseerde kokkelkweek een klimaatbestendig en rendabel alternatief worden voor landbouw in verzilte kustgebieden. Daarnaast kan de kokkelkweek bijdragen aan het verminderen van de druk op wilde schelpdierbestanden en aan het vergroten van voedselzekerheid in een veranderend klimaat. Dat is de belangrijkste conclusie uit de studie die in 2023 werd uitgevoerd in het veldlaboratorium van Stichting Zilte Zones in Polder Wassenaar op Texel. De resultaten werden recent gepubliceerd.
Onderzoekers van Wageningen Marine Research kweekten in het Texelse veldlab kokkels uit de Waddenzee met verschillende waterverversingsregimes (50, 250, 450 en 600 kubieke meter per getij). De resultaten tonen aan dat hogere waterverversing tijdens de voorjaarsalgenbloei de groei bevordert, doordat meer fytoplankton werd aangevoerd.
Na de bloei bleken lagere verversingssnelheden juist gunstig voor het fytoplankton, maar leidde dit niet tot extra kokkelgroei. De grootste schelpengroei vond plaats tussen april en juni, met een gemiddelde toename van +7 millimeter.
De conditie-index, de graadmeter voor de vleesinhoud van de kokkels, piekte in mei bij hoge verversing en daalde weer na de voortplanting. In de raceways waar de verversingssnelheden vanaf het begin al lager waren, was de conditie van de kokkels direct al lager, waarschijnlijk door voedseltekort.
Overleving belangrijkste beperkende factor
De onderzoekers concludeerden dat overleving de beperkende factor is; gemiddeld was de overleving met zo’n 21 procent laag. In een van de raceways was sprake van massale kokkelsterfte, de overige bassins leverden economische opbrengsten die vergelijkbaar zijn met winsten uit traditionele landbouwgewassen in onze regio. En dus is er zeker economische potentie aanwezig, aldus het onderzoeksteam.
Met beter uitgangsmateriaal, optimalisatie van het zaaitijdstip en het terugbrengen van de stress bij de kokkels tijdens het transporten, is veel winst te behalen. Deze factoren zijn cruciaal voor economisch interessante opbrengsten en zorgen voor een duurzaam perspectief voor landgebaseerde kokkelkweek.
Shell yeah! Cockle farming as alternative land use in salinized coastal lowlands − A case study on Texel, The Netherlands
E.M. Kingma, M.C. Keur, S.T. Glorius, J.R. Graal, M.E.B. van Puijenbroek, R.W. Nauta
8 oktober 2025
Een grote delegatie van Stichting Zilte Zones bracht onlangs een letterlijk stormachtig bezoek aan Dubbele Dijk nabij het Groningse Bierum. Dit ontwikkelingsgebied, dat in 2019 is aangelegd als een proefproject voor alternatieve kustverdediging, biedt in het noordelijk deel – zo’n 27 hectare – kansen voor zilte landbouw en mariene aquacultuur, tussen de zeedijk en de extra dijk erachter. Het zuidelijk deel (zo’n 10 hectare) van het ontwikkelingsgebied, wordt ingericht voor slibinvang en natuurontwikkeling.
De delegatie van Stichting Zilte Zones werd rondgeleid door het gebied door leden van het projectteam.
Onze stichting zoekt naar nieuwe locaties voor de doorontwikkeling en opschaling van kokkelteelt. Hiervoor hebben we in Polder Wassenaar op Texel de afgelopen tien jaar al succesvolle proeven uitgevoerd. Nu dit gebied door Staatsbosbeheer weer als natuurgebied wordt ingericht, moeten we onze horizon verbreden.
Dubbele Dijk is een van de potentiële locaties, waar we mogelijk verder kunnen met het realiseren van onze ambities. We werden gastvrij ontvangen door het projectteam van Dubbele Dijk en rondgeleid door het gebied, dat straks via een getijdenduiker van zeewater wordt voorzien. Potentie is er zeker. Nu gaan we verder onderzoeken hoe kansrijk we daar zouden kunnen opereren. Wordt vervolgd.
